Vücut kitle indeksi ve bel/boy oranı
VKİ toplam ağırlığı, bel/boy oranı karın yağlanmasını yansıtır. İkisini birlikte okuyun; bel/boy oranı kardiyometabolik riski VKİ'den daha iyi öngörür.
Kaynaklar: WHO. Obesity: preventing and managing the global epidemic. TRS 894, 2000 (VKİ sınıfları). ·
Ashwell M, Hsieh SD. Int J Food Sci Nutr 2005 (bel/boy < 0,5 hedefi). ·
Browning LM ve ark. Nutr Res Rev 2010 (sistematik derleme). ·
Bel çevresi eşikleri: WHO 2008 / IDF 2006.
Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR)
CKD-EPI 2021 kreatinin denklemi; ırk katsayısı içermez. Sonuç mL/dk/1,73 m² cinsindendir ve KDIGO G evresiyle birlikte verilir.
Tek bir kreatinin değeri anlık böbrek fonksiyonunu gösterir; kronik böbrek hastalığı tanısı için ≥3 ay süren düşüklük ve/veya albüminüri gerekir. Kas kütlesi uçlarında (kaşeksi, vücut geliştirme) ve akut böbrek hasarında denklem güvenilmez.
Kaynaklar: Inker LA ve ark. New Creatinine- and Cystatin C–Based Equations to Estimate GFR without Race. N Engl J Med 2021;385:1737-49. ·
KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for CKD. Kidney Int 2024;105(4S):S117-S314.
CHA₂DS₂-VASc skoru
Atriyal fibrilasyonda yıllık inme/sistemik emboli riskini kestirir ve antikoagülasyon kararına yön verir. Toplam 0–9 puan.
ESC 2024 AF kılavuzu, cinsiyet puanını çıkaran CHA₂DS₂-VA'yı önerir: erkek ≥2 / kadın ≥3 yerine herkes için ≥2 puanda antikoagülasyon, 1 puanda düşünülmeli. Sonuçta iki skor birlikte gösterilir. Yıllık risk yüzdeleri kohort tahminidir; bireysel karar kanama riski (HAS-BLED) ve hasta tercihiyle birlikte verilir.
Kaynaklar: Lip GYH ve ark. Chest 2010;137:263-72 (skorun tanımı). ·
Friberg L ve ark. Eur Heart J 2012;33:1500-10 (yıllık risk oranları, İsveç kohortu). ·
Van Gelder IC ve ark. 2024 ESC Guidelines for AF. Eur Heart J 2024;45:3314-414.
Wells derin ven trombozu skoru
Alt ekstremite DVT ön-test olasılığını sınıflar; D-dimer ve Doppler USG kararını yönlendirir.
Kaynaklar: Wells PS ve ark. Lancet 1997;350:1795-8 (üç düzeyli skor). ·
Wells PS ve ark. N Engl J Med 2003;349:1227-35 (iki düzeyli skor ve D-dimer algoritması).
Ağırlığa göre doz (mg/kg)
Özellikle pediatride ilaç dozu kilograma göre verilir. Günlük toplam dozu, doz başına miktarı ve süspansiyon hacmini hesaplar.
Örnek: amoksisilin 50 mg/kg/gün, 3 doza bölünmüş, 250 mg/5 mL süspansiyon. Her ilacın kendi doz aralığı, tavanı ve böbrek/karaciğer ayarı vardır; her zaman güncel prospektüs veya formüler ile doğrulayın. Bu araç hesap yapar, ilaç önermez.
Kaynaklar: Genel farmakoloji ilkesi (doz = ağırlık × mg/kg). Örnek doz aralığı için: BNF for Children, güncel baskı; Türkiye ilaç prospektüsleri (TİTCK).