Ozmoz: bir eritrosit üç ortamda
Su, yarı geçirgen zardan çözünen maddenin az olduğu yerden çok olduğu yere geçer. Ortamı seçin, hücrenin ne yaptığını izleyin.
Neden böyle? Hücre içi çözünen derişimi yaklaşık %0,9 NaCl'ye eşdeğerdir. Dışarısı daha seyreltikse (hipotonik) su içeri girer, hücre şişer, aşırı olursa patlar (hemoliz). Dışarısı daha derişikse (hipertonik) su dışarı çıkar, hücre büzüşür (krenasyon). İzotonikte giriş ve çıkış eşittir. Klinikte serum fizyolojik %0,9 olmasının sebebi budur.
Kaynaklar: OpenStax Biology 2e, 5.2 Passive Transport · OpenStax Anatomy and Physiology 2e, 3.1 The Cell Membrane (açık erişim).
Difüzyon: derişim farkı hızı belirler
Zarın iki yanındaki tanecik sayısını ayarlayın. Tanecikler rastgele hareket eder; net akış her zaman çoktan aza doğrudur ve fark kapandıkça yavaşlar.
Tanecikleri yerleştirip Başlat'a basın.
Okunacak şey: Net akış hızı derişim farkıyla orantılıdır (Fick yasasının sezgisi). Fark sıfırlandığında tanecikler hareket etmeye devam eder ama net akış durur: dinamik denge. Oksijenin alveolden kana, karbondioksitin kandan alveole geçişi tam olarak budur. Geçirgenlik zarın özelliğidir; yağda çözünen küçük moleküller kolay geçer, yüklü iyonlar kanal ister.
Kaynak: OpenStax Biology 2e, 5.2 Passive Transport.
Sodyum-potasyum pompası: derişime karşı, ATP ile
Her döngüde 3 Na⁺ dışarı, 2 K⁺ içeri; bedeli bir ATP. Adım adım ilerleyin; ATP'yi kapatınca ne olduğuna bakın.
Dışarı atılan Na⁺: 0 · İçeri alınan K⁺: 0 · Harcanan ATP: 0
Neden önemli? Hücre içinde K⁺ yüksek, Na⁺ düşük tutulur; bu fark sinir ve kas hücrelerinin uyarılabilirliğinin, hücre hacminin ve ikincil aktif taşınımın (glukozun Na⁺ ile birlikte emilmesi gibi) temelidir. Pompa, vücudun dinlenme enerjisinin önemli bir kısmını harcar. Dijital glikozitler (digoksin) tam bu pompayı inhibe ederek etki eder.
Kaynaklar: OpenStax Biology 2e, 5.3 Active Transport · OpenStax Anatomy and Physiology 2e, 3.1 The Cell Membrane.